Paweł Olszewski (1901-1990) - lekarz, społecznik, żołnierz Drukuj

Paweł Olszewski (1901-1990)Urodzony 16 stycznia 1901 roku we wsi Koce-Basie k/Ciechanowca. Jego rodzicami byli Antoni i Leokadia Olszewscy, właściciele średniej wielkości gospodarstwa rolnego oraz młyna położonego we wsi Czaje.

Paweł Olszewski oraz jego rodzeństwo (siostra i dwóch braci), odebrali wykształcenie podstawowe w domu rodzinnym, gdyż ich ojciec (który był ich pierwszym nauczycielem), nie chciał wysyłać dzieci do szkoły z rosyjskim językiem wykładowym. Naukę kontynuował Paweł Olszewski w Wilnie, dokąd wyjechał w roku 1912, w szkole z internatem prowadzonej przez jedno z wileńskich zgromadzeń duchownych. Od roku 1914 podjął naukę w jednym z wileńskich gimnazjów, lecz przerwał ją wybuch I wojny światowej.

W czasie I wojny światowej rodzina Olszewskich podzieliła los wielu Polaków przymusowo wysiedlonych przez władze carskie w 1915 roku w głąb Rosji, w ramach największej w czasach nowożytnych ewakuacji, nazywanej przez historyków bieżeństwem. Lata 1915-1918 spędził Paweł Olszewski w centralnej Rosji, gdzie był naocznym świadkiem Rewolucji Październikowej oraz związanych z tym faktem wielu tragicznych wydarzeń, które na zawsze zapadły w jego pamięci.

Po powrocie do Polski Paweł Olszewski kontynuował przerwaną naukę w Liceum Ogólnokształcącym w Ostrowi Mazowieckiej, które ukończył zdając maturę w 1920 roku. Niedługo po zakończeniu nauki zaciągnął się ochotniczo do Wojska Polskiego, broniąc Warszawy przed nawałą bolszewicką. Brał udział w bitwie obronnej pod Falenicą (należał do obsługi ciężkiego karabinu maszynowego), a następnie - w zwycięskiej polskiej kontrofensywie, która dotarła do Wilna.

Po zakończeniu działań wojennych rozpoczął Paweł Olszewski naukę w szkole oficerskiej w Wilnie, z której zrezygnował po roku, nie widząc siebie wśród zawodowej kadry oficerskiej. Pomimo tego dopełnił obowiązku odbycia powszechnej służby wojskowej, co uczynił w jednostce artyleryjskiej stacjonującej w Prużanach, która to jednostka z racji panującego w niej surowego rygoru nazywana była jednostką karną.

W roku 1923 podjął Paweł Olszewski studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie. Naukę ukończył w dniu 24 kwietnia 1929 roku, uzyskując dyplom lekarza medycyny. Wcześniej, w czasie trwania studiów, odbył obowiązkową praktykę lekarską w podwileńskim miasteczku Troki, słynnym z zamieszkującej je od wieków społeczności karaimskiej.

Po ukończeniu studiów powrócił na Podlasie i rozpoczął praktykę lekarską w Ciechanowcu, skutecznie konkurując z trzema innymi medykami, pracującymi tutaj od dłuższego czasu.

Latem 1939 roku został Paweł Olszewski zmobilizowany do 108 pułku piechoty stacjonującego w Kobryniu. Po zakończeniu działań wojennych trafił do obozu jenieckiego na terenie okupacji radzieckiej w Modlińcu, gdzie udzielał pomocy medycznej rannym w czasie walk żołnierzom.

Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej powrócił do Ciechanowca, gdzie podjął przerwaną praktykę lekarską. Rolę przychodni lekarskiej w Ciechanowcu w czasie okupacji niemieckiej pełnił wysłużony ambulans, w którym przyjmowano chorych z terenu miasta i gminy. Istniał również niewielki szpital na 15 łóżek, który jednak w każdej chwili mógł być postawiony do dyspozycji wojsk niemieckich. Pracowało w nim dwóch lekarzy: Paweł Olszewski pełniący obowiązki kierownika szpitala oraz Rosjanin Andriej Mironow, którego żona - Maria Mironow pracowała w miejscowej aptece.

Działalność ciechanowieckiej przychodni lekarskiej i szpitala, prowadzonych w latach niemieckiej okupacji przez doktora Pawła Olszewskiego, nastawiona była na zaopatrzenie w leki miejscowej ludności oraz oddziałów partyzanckich oraz przygotowywanie zestawu leków dla potrzeb przyszłej Operacji Burza przygotowywanej przez Armię Krajową. Prowadził on również przeszkolenie młodych ludzi, którzy mieli pełnić służbę medyczną w lokalnych oddziałach partyzanckich, a także sam opatrywał rannych partyzantów - jednym z nich był słynny polski historyk - Paweł Jasienica.

Po zakończeniu działań wojennych doktor Paweł Olszewski kontynuował swoją praktykę lekarską, udzielając pomocy potrzebującym bez względu na wyznawane przez nich poglądy oraz status społeczny. Swoją opiekę medyczną oferował również żołnierzom ówczesnego podziemia polityczno-wojskowego. Z tego powodu był on powszechnie lubiany i akceptowany przez miejscową społeczność, natomiast ówczesne władze odnosiły się do niego raczej niechętnie. Dodatkowym powodem niechęci władz do doktora Pawła Olszewskiego mogło być to, że miał on zwyczaj mówienia prawdy prosto w oczy, niezależnie od tego, jaka ona była, najczęściej jednak taka, o której ówcześni decydenci nie chcieli słyszeć.

Niezależnie od praktyki lekarskiej mocno zaangażował się doktor Paweł Olszewski w działalność społeczną i odbudowę gospodarczą Ciechanowca. W 1944 roku, wspólnie z księdzem Nikodemem Kowalewskim, ówczesnym proboszczem ciechanowieckim, doprowadził do powstania w Ciechanowcu Miejskiego Gimnazjum Koedukacyjnego, na bazie którego powstało późniejsze Liceum Ogólnokształcące. Był również współzałożycielem Spółdzielni Handlowej Jedność w Ciechanowcu - pierwszej tego typu instytucji na terenie powojennego powiatu Bielsk Podlaski, w skład którego wchodził ówczesny Ciechanowiec.

W roku 1962, gdy powstało Towarzystwo Miłośników Ciechanowca, doktor Paweł Olszewski był jednym z jego założycieli, on również przyczynił się walnie do powstania i późniejszego rozwoju Muzeum Rolnictwa im. księdza Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu, z którą to placówką był blisko związany do końca swojego życia. Jego rola ambasadora i promotora Ciechanowca została doceniona przez społeczeństwo miasta i w roku 1972, wspólnie z Krystyną Marszałek-Młyńczyk i Józefem Przesławem otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Ciechanowca.

Od roku 1968 doktor Paweł Olszewski osiadł na stałe w Bogutach koło Ciechanowca, gdzie, pomimo przejścia na emeryturę, kontynuował w niepełnym wymiarze praktykę lekarską. Zmarł w dniu 3 grudnia 1990 roku, pochowany został na cmentarzu w Bogutach.

Pomimo swojej ogromnej działalności społecznej oraz wieloletniej praktyki lekarskiej nie doczekał się doktor Paweł Olszewski większego uznania w oczach władz państwowych. Najwyższymi wyróżnieniami, które otrzymał od władz centralnych były: awans na stopień majora Wojska Polskiego, otrzymany w dniu 9 sierpnia 1990 roku (jako wyraz uznania za udział w wojnie polsko-radzieckiej, w 70 rocznicę tego wydarzenia), oraz Nagroda I Stopnia, nadana mu przez ministra zdrowia i opieki społecznej w dniu 17 października 1990 roku. Jego działalność na rzecz kultury polskiej została nagrodzona niezwykle prestiżową Nagrodą i Medalem im. Zygmunta Glogera, które to wyróżnienie otrzymał doktor Paweł Olszewski w dniu 13 lutego 1987 roku. Nie skąpiły mu natomiast nagród i wyróżnień władze regionalne i lokalne, które przy każdej nadarzającej się okazji starały się uhonorować tego niezwykłego Człowieka.

Na koniec można dodać, że doktor Paweł Olszewski był bohaterem kilku filmów dokumentalnych i słuchowisk radiowych, jego życie stało się również tematem pracy magisterskiej, obronionej na Uniwersytecie w Białymstoku. Nie doczekał się jednak wyczerpującej biografii, zarówno naukowej, jak też literackiej. 


                                                                

Olga Regina Tomaszewska
Norbert Dariusz Tomaszewski


Odsłonięcie odrestaurowanych tablic na pomniku ks. Krzysztofa Kluka 5 lipca 1964r. Pierwszy od lewej Paweł Olszewski

Odsłonięcie odrestaurowanych tablic na pomniku ks. Krzysztofa Kluka 5 lipca 1964r.
Pierwszy od lewej Paweł Olszewski
 
następny artykuł »

Biuletyn Informacji Publicznej

Cyfrowy Urząd

System Informacji Przestrzennej

Informacja Turystyczna

Rodzina 500+

Mapa interaktywna
COKiS
Galeria

Wydarzenia kulturalne

Pytania do Burmistrza
eKartka 
wszystkie »»     

Pogoda Euro Horoskop
ciechanowiec.plciechanowiec.pl