Czym jest cyberbezpieczeństwo?
Cyberbezpieczeństwo (ang. cybersecurity) stanowi zespół zagadnień związanych z zapewnianiem ochrony w obszarze cyberprzestrzeni. Z pojęciem cyberbezpieczeństwa związana jest między innymi ochrona przestrzeni przetwarzania informacji oraz zachodzących interakcji w sieciach teleinformatycznych. Cyberprzestrzeń rozumiana jest natomiast jako przestrzeń przetwarzania i wymiany informacji, tworzona przez systemy teleinformatyczne, wraz z powiązaniami pomiędzy nimi oraz relacjami z użytkownikami.
Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (2013), Polityka Ochrony Cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa
Czym jest cyberprzestępczość?
Celem cyberprzestępców jest najczęściej kradzież danych, uzyskanie korzyści finansowych, wyłudzenie okupu lub zakłócenie działania instytucji i usług.
Ataki mogą być kierowane zarówno przeciwko pojedynczym osobom, jak i dużym organizacjom. Przestępcy wykorzystują m.in. złośliwe oprogramowanie, fałszywe strony internetowe, wiadomości e-mail oraz włamania do baz danych.
RODZAJE ZAGROŻEŃ CYBERBEZPIECZEŃSTWA
Phishing – metoda oszustwa polegająca na podszywaniu się pod inną osobę, instytucję lub znaną markę w celu wyłudzenia informacji, takich jak:
• dane logowania,
• hasła i kody PIN,
• dane kart płatniczych,
• informacje dotyczące kont bankowych.
Atak DDoS - atak na system komputerowy lub usługę sieciową, którego celem jest uniemożliwienie korzystania z niej poprzez przeciążenie dostępnych zasobów dużą liczbą fałszywych żądań.
Złośliwe oprogramowanie (Malware) - ogólne określenie szkodliwych programów i aplikacji, które po uzyskaniu dostępu do urządzenia lub sieci mogą powodować różnego rodzaju szkody. Należą do nich m.in.: wirusy, robaki, konie trojańskie.
Atak Key Logger (ang. Key Logger Attack) – wykorzystanie programów rejestrujących naciśnięcia klawiszy na klawiaturze. Dzięki temu cyberprzestępcy mogą przechwycić m.in. loginy i hasła użytkownika.
Malvertising – wykorzystywanie reklam internetowych do kierowania użytkowników na niebezpieczne strony lub instalowania złośliwego oprogramowania bez ich wiedzy i zgody.
Ransomware - rodzaj złośliwego oprogramowania, które blokuje dostęp do urządzenia lub szyfruje znajdujące się na nim dane, a następnie wymusza zapłatę okupu za ich odzyskanie.
Czym jest incydent i gdzie go zgłaszać ?
Incydent to zdarzenie, które ma lub może mieć niekorzystny wpływ na cyberbezpieczeństwo.
Najważniejsze z punktu widzenia podmiotu publicznego są:
1) incydent w podmiocie publicznym - incydent, który powoduje lub może spowodować obniżenie jakości lub przerwanie realizacji zadania publicznego realizowanego przez podmiot publiczny.
2) incydent krytyczny - incydent skutkujący znaczną szkodą dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, interesów międzynarodowych, interesów gospodarczych, działania instytucji publicznych, praw i wolności obywatelskich lub życia i zdrowia ludzi, klasyfikowany przez właściwy CSIRT w tym CSIRT NASK.
Zgłoszenie incydentu cyberbezpieczeństwa, którego ofiarą padł podmiot publiczny, może nastąpić poprzez przygotowany przez CSIRT NASK specjalnie do tego celu portal www.incydent.cert.pl
Gdzie zgłosić incydent?
Zagrożenia cyberbezpieczeństwa mogą również prowadzić do naruszenia ochrony danych osobowych przechowywanych przez urzędy lub inne podmioty publiczne.
W przypadku naruszenia ochrony danych osobowych podmiot publiczny, oprócz zgłoszenia incydentu do CSIRT NASK, może być zobowiązany do zgłoszenia naruszenia Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) w terminie 72 godzin od jego stwierdzenia.
Zgłoszenia administrator danych może dokonać na 5 sposobów:
- poprzez stronę internetową UODO: https://uodo.gov.pl/;
- elektronicznie poprzez formularz dostępny na platformie https://biznes.gov.pl;
- poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP: /UODO/SkrytkaESP;
- poprzez pismo ogólne dostępne na platformie https://biznes.gov.pl;
- tradycyjną pocztą, wysyłając wypełniony formularz na adres: Urząd Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa
Sposoby zabezpieczenia się przed zagrożeniami:
- Stosowanie długich, złożonych i unikalnych haseł oraz, w miarę możliwości, uwierzytelniania wieloskładnikowego.
- Nieużywanie tego samego hasła do wielu kont oraz jego niezwłoczna zmiana w przypadku podejrzenia ujawnienia.
- Przesyłanie plików zawierających dane osobowe w formie zabezpieczonej hasłem i przekazywanie hasła innym kanałem komunikacji.
- Sprawdzanie adresu strony internetowej przed zalogowaniem i upewnianie się, że jest to właściwy serwis.
- Zachowanie szczególnej ostrożności wobec podejrzanych komunikatów dotyczących bezpieczeństwa lub konieczności podania danych.
- Unikanie umieszczania plików zawierających wrażliwe informacje w publicznej chmurze.
- Unikanie logowania do ważnych kont za pomocą publicznych sieci Wi-Fi oraz komputerów.
- Pobieranie i instalowanie oprogramowania wyłącznie z wiarygodnych źródeł.
- Nieotwieranie nieznanych linków i załączników w wiadomościach e-mail.
- Zachowanie ostrożności podczas korzystania ze stron internetowych oraz zwracanie uwagi na wyświetlane reklamy.
- Weryfikowanie tożsamości osoby kontaktującej się z nami.
- Zachowanie ostrożności wobec wiadomości z prośbą o podanie danych konta, haseł lub kodów autoryzacyjnych.
- Korzystanie z aktualnego oprogramowania antywirusowego.
- Regularne aktualizowanie przeglądarek internetowych.
- Włączenie automatycznych aktualizacji systemu operacyjnego oraz instalowanie dostępnych aktualizacji.
Materiały i porady dotyczące cyberbezpieczeństwa:
• https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/cyberbezpieczenstwo
• https://www.cert.pl/publikacje/
• https://www.cert.pl/ouch/
