Eligiusz Zaleski (1861-1916) Drukuj

 Eligiusz Zaleski (1861-1916) (Zbiory Muzeum Rolnictwa im. ks. K. Kluka w Ciechanowcu)Przemysłowiec, działacz społeczny, pierwszy burmistrz Ciechanowca. Urodził się 1 grudnia 1861 r. w majątku Czartajew k/Siemiatycz (gub. grodzieńska). Był synem, jednym z siedmiorga dzieci Wincentego Zaleskiego i Ludwiki Wiśniewskiej. Ojciec był zarządcą sąsiedniego majątku Pobikry, należącego podobnie jak Czartajew do Stefana Ciecierskiego. Rodzice E. Zaleskiego osiedlili się w Czartajewie prawdopodobnie po roku 1852, gdyż nie figurują we wcześniejszych spisach pracowników majątku Czartajew.

W czasie powstania styczniowego Wincenty Zaleski wspomagał oddziały powstańcze, zaopatrując je w żywność i leki, wykonując prawdopodobnie polecenia swojego chlebodawcy – Stefana Ciecierskiego. Zadenuncjowany przez sąsiada, został skazany na wywózkę w głąb Rosji. Wykorzystując panujący wówczas bałagan, Wincenty Zaleski zbiegł z transportu i bezpiecznie powrócił do domu.

E. Zaleski nauki początkowe pobierał w szkole powszechnej w Siemiatyczach lub Ciechanowcu. Naukę kontynuował w rosyjskojęzycznym gimnazjum w Siedlcach. Wspólnie z nim uczyli się tam również jego dwaj młodsi bracia – Melchior i Lucjan, którzy padli ofiarą panującej w szkole epidemii cholery, ok. 1880 r.

Po zakończeniu nauki E. Zaleski opuścił rodzinny dom w poszukiwaniu pracy. Początkowo zatrudnił się jako robotnik w Józefowie (gm. Pruszków), w cukrowni należącej do Radziwiłłów. Przeszedł wszystkie szczeble zawodowej kariery, awansując do pracy w zarządzie cukrowni. Następnie pracował jako zarządca majątku Radziwiłłów w Nieborowie, nadzorując równolegle należący do nich majątek Młochów, leżący koło Grodziska Mazowieckiego. Przez pewien czas był również delegowany na Wołyń, gdzie zarządzał radziwiłłowskim majątkiem Szpanów.

5(17) II 1900 r. Eligiusz Zaleski (liczący wówczas 39 lat), poślubił 21-letnią Reginę Klarę Dymowską z należącego do Henryka Skarbka majątku Jordanowice k/Grodziska Mazowieckiego. Po ślubie, przez blisko rok nadzoruje akcję parcelacyjną majątku w Szpanowie, po czym osiada na stałe w Ciechanowcu grodzieńskim. Fakt ten miał miejsce na przełomie 1901–1902 r. Przygotowując się do przeprowadzki, nabył w 1899 r. dom i plac w Ciechanowcu, przy ówczesnej ulicy Policyjnej 12 (obecnie Kościelna 12).

W ciągu kilkunastu lat, założył E. Zaleski w Ciechanowcu sad, liczący około 550 drzew owocowych oraz wytwórnię win owocowych i miodów pitnych – Zalesin, której produkty sprzedawane były w Warszawie i Białymstoku.

W roku 1899 był E. Zaleski jednym z założycieli Ciechanowieckiego Towarzystwa Pożyczkowo-Oszczędnościowego, instytucji, która w krótkim czasie objęła swoim zasięgiem, obok Ciechanowca, blisko sto miejscowości położonych w trzech sąsiadujących ze sobą powiatach: Wysokie Mazowieckie, Bielsk Podlaski i Ostrów Mazowiecka. Kolejnym zadaniem, w którym brał on udział, było powołanie do życia Ciechanowieckiej Spółki Spożywczej (nazywanej również czasem Stowarzyszeniem Spożywczym w Ciechanowcu) w 1906 r. Przez wiele lat E. Zaleski był wybierany do zarządu tejże Spółki.

W roku 1913 Ciechanowiecka Spółka Spożywcza wybudowała w Ciechanowcu sklep – hurtownię (istniejący do dnia dzisiejszego – mieści się tam aktualnie sklep Sezam), który przełamał ostatecznie żydowski monopol handlowy w Ciechanowcu i okolicach. W budynku tym mieściły się również sklepy prywatne – między innymi sklep z towarami łokciowymi prowadziła żona E. Zaleskiego – Regina Klara Zaleska.

Eligiusz Zaleski był również czynnym działaczem Związku Rodzinnego Wzajemnej Pomocy Rodu Szlacheckiego Zaleskich, który powstał w 1910 roku w Warszawie. Skupiał ono przedstawicieli wspomnianego rodu ze wszystkich trzech zaborów: ziemian, naukowców, polityków, duchowieństwo. Statutowym celem Związku było udzielanie moralnego i finansowego wsparcia jego członkom oraz inspirowanie działań narodowych. W instytucji tej E. Zaleski był przez pewien czas członkiem zarządu.

W wyniku działań wojennych, w 1915 r. E. Zaleski utracił dom i zabudowania gospodarcze, podpalone przez wycofujące się wojska rosyjskie. Pomimo tego nie zaprzestał swojej działalności społeczno–gospodarczej. Nadal udzielał się w Ciechanowieckim Towarzystwie Pożyczkowo-Oszczędnościowym, włączył się też w tworzenie zrębów polskiego samorządu na terenach okupowanych przez wojska niemieckie. Pod koniec 1915 r. został wybrany przez mieszkańców Ciechanowca na burmistrza miasta – pierwszego. Był on pierwszym Polakiem piastującym to stanowisko. Korzystając z udzielonych mu przez niemieckie władze okupacyjne uprawnień, zorganizował władze magistrackie i Zarząd Wiejski – obsługujący teren gm. Ciechanowiec.

E. Zaleski zm. 16 XI 1916 r. na obustronne zapalenie płuc, którego nabawił się wracając w deszczowy dzień z posiedzenia zarządu Ciechanowieckiego Towarzystwa Pożyczkowo-Oszczędnościowego. Pochowany został na ówczesnym nowym cmentarzu w Ciechanowcu.

Z małżeństwa z Reginą Klarą Dymowską miał E. Zaleski czworo dzieci: Helenę, Kaliksta, Stanisława i Mariannę. 16 VI 1917 r. urodził się pogrobowiec, któremu na cześć ojca nadano imię Eligiusz.

Żona E. Zaleskiego – Regina Klara w r. 1919 opuściła wraz z dziećmi Ciechanowiec i zamieszkała w domu rodziców, w Grodzisku Mazowieckim. Tam też zmarła i została pochowana w 1966 roku. 

                                                          


Norbert Tomaszewski
Ciechanowiecki Rocznik Muzealny
tom I

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Biuletyn Informacji Publicznej

Cyfrowy Urząd

System Informacji Przestrzennej

Informacja Turystyczna

Rodzina 500+

Mapa interaktywna
COKiS
Galeria

Wydarzenia kulturalne

Pytania do Burmistrza
eKartka 
wszystkie »»     

Pogoda Euro Horoskop
ciechanowiec.plciechanowiec.pl