Ksiądz Jan Krzysztof Kluk (1739-1796) Drukuj


 Ksiądz Krzysztof Kluk (1739–1796) (Źródło: Zbiory Muzeum Rolnictwa im. ks. K. Kluka w Ciechanowcu)Urodził się 13 września 1739 roku w Ciechanowcu. Jego ojciec, Jan Adrian Kluk, który był budowniczym i architektem budowli sakralnych, został sprowadzony do Ciechanowca z Warmii przez ówczesnego właściciela miasta - księcia Franciszka Maksymiliana Ossolińskiego (1676-1756). Krzysztof Kluk, który od dzieciństwa wykazywał zainteresowanie naukami przyrodniczymi oraz wyraźne uzdolnienia do rysunku i rytowania, otrzymał staranne i wszechstronne wykształcenie. Początkowo kształcił się w Warszawie, następnie w Drohiczynie nad Bugiem, a na koniec w Seminarium oo. Pijarów w Łukowie. W roku 1761 wstąpił do Seminarium oo. Misjonarzy u Świętego Krzyża w Warszawie, które ukończył po dwóch latach nauki, otrzymując święcenia kapłańskie.

Od roku 1763 do 1767 był kapelanem nadwornym w siedzibie starosty nurskiego, Tomasza Ossolińskiego w Nurze, w latach 1767-1770 proboszczem w parafii Winna, a od 1770 roku do końca życia proboszczem w parafii Trójcy Przenajświętszej w Ciechanowcu, gdzie pełnił obowiązki proboszcza i prowadził obserwacje przyrodnicze związane z pracą naukową. W latach 1770-1779 ukazała się w Warszawie trzytomowa rozprawa autorstwa księdza Krzysztofa Kluka pod wspólnym tytułem "Roślin potrzebnych, pożytecznych, osobliwie krajowych, albo które w kraiu użyteczne być mogą utrzymanie, rozmnożenie i zażycie". Dzieło to stanowi w literaturze polskiej pierwsze kompendium wiedzy przyrodniczej, obejmujące całokształt zagadnień związanych z naukami ogrodniczymi, leśnymi i rolniczymi. Do zagadnień botanicznych wracał Krzysztof Kluk kilkakrotnie. W roku 1785 wyszedł spod jego pióra pierwszy polskojęzyczny podręcznik pt. "Botanika dla szkół narodowych", jemu również przypisywane jest autorstwo podręcznika pt. "Zoologia, czyli Zwierzętopismo dla szkół narodowych", który ukazał się w roku 1789. Oba podręczniki powstały na zlecenie Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, organu wykonawczego Komisji Edukacji Narodowej.

W latach 1786-1788 został wydany w Warszawie trzytomowy "Dykcyonarz Roślinny", w którym ksiądz Krzysztof Kluk opisał 1.536 gatunków roślin krajowych i zagranicznych, ułożonych w alfabetycznym porządku nazw łacińskich z przyporządkowanymi im nazwami polskimi. Odpowiednikiem "Roślin potrzebnych...." w dziedzinie zoologii było czterotomowe dzieło pt. "Zwierząt domowych i dzikich, osobliwie krajowych, potrzebnych i pożytecznych, domowych, chowanie, rozmnożenie, chorób leczenie, dzikich łowienie, oswojenie, zażycie, szkodliwych zaś wygubienie", które ukazało się w latach 1779-1780. Stanowiło ono pierwszą syntezę fauny krajowej i pełniło przez długi czas funkcję podręcznika w tym zakresie. Mineralogii, petrografii i metalurgii dotyczyła dwutomowa praca pt. "Rzeczy kopalnych osobliwie zdatniejszych szukanie, poznanie i zażycie". Dzieło to zawierało dużą dawkę wiedzy o metalurgii końca XVIII wieku i wprowadzało mnóstwo pojęć z zakresu słownictwa mineralogicznego. W uznaniu zasług, w 1781 roku, król Stanisław August Poniatowski wyróżnił księdza Krzysztofa Kluka bardzo cenionym, złotym orderem "Merentibus".

Działalność naukowa księdza Krzysztofa Kluka nie kolidowała z jego obowiązkami duszpasterskimi. Dwa kazania wydane drukiem: "Kazanie o szacunku i miłości kapłanów" (Warszawa, 1777) i "Myśli nawracającego się grzesznika" (Warszawa, 1777), kilkaset rękopiśmiennych kazań (znajdujących się obecnie w zbiorach Biblioteki Ossolińskich we Wrocławiu), potwierdzone uczestnictwo w licznych uroczystościach diecezjalnych (Archiwum Diecezjalne w Drohiczynie nad Bugiem), dają wyobrażenie o pobożności i prawości tego wspaniałego człowieka i kapłana. Uzyskał kilka godności duchownych: był kanonikiem inflanckim, kruszwickim, brzeskim i dziekanem drohickim.

Ksiądz Jan Krzysztof Kluk zmarł 2 lipca 1796 roku w Ciechanowcu w wieku 57 lat i tu został pochowany. Społeczeństwo uczciło jego pamięć fundując w 1850 pomnik w Ciechanowcu (dłuta Jakuba Tatarkiewicza). W XX wieku Jego imieniem nazwano Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu.

Epitafium nagrobne z marmurowym popiersiem księdza Krzysztofa Kluka dłuta Jakuba Tatarkiewicza. 1850 r.

Epitafium nagrobne z marmurowym popiersiem księdza Krzysztofa Kluka dłuta Jakuba Tatarkiewicza. 1850 r.

Pomnik księdza Krzysztofa Kluka dłuta Jakuba Tatarkiewicza. 1850 r.

Pomnik księdza Krzysztofa Kluka dłuta Jakuba Tatarkiewicza. 1850 r.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Laureat Ogólnopolskiego Konkursu Wzorowa Gmina

Biuletyn Informacji Publicznej

Cyfrowy Urząd

System Informacji Przestrzennej

Informacja Turystyczna

Mapa interaktywna
COKiS
Galeria

Wydarzenia kulturalne

Pytania do Burmistrza
eKartka 
wszystkie »»     

Pogoda Euro Horoskop
ciechanowiec.plciechanowiec.pl